Có được nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật không

Không phải ai cũng biết rõ có được nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật không, đặc biệt là với người lao động nước ngoài. Khi mất việc, việc nắm rõ quyền lợi và thủ tục cần thiết sẽ giúp bạn duy trì tài chính ổn định trong thời gian tìm việc mới. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn diện về vấn đề này.

Trợ cấp thất nghiệp tại Nhật là gì ?

Trợ cấp thất nghiệp tại Nhật Bản là một khoản tiền hỗ trợ do chính phủ chi trả thông qua hệ thống bảo hiểm việc làm (雇用保険). Khoản trợ cấp này nhằm hỗ trợ người lao động bị mất việc có thể trang trải chi phí sinh hoạt trong thời gian tìm việc làm mới.

Người lao động có đóng bảo hiểm thất nghiệp trong quá trình làm việc sẽ có khả năng nhận khoản hỗ trợ này nếu đáp ứng đủ điều kiện. Đây là một phần trong chính sách an sinh xã hội của Nhật, giúp giảm thiểu rủi ro về tài chính cho người lao động, đồng thời khuyến khích họ sớm quay lại thị trường việc làm.

Trợ cấp thất nghiệp khác với các khoản hỗ trợ khác như bảo hiểm y tế, hưu trí hay tai nạn lao động. Nó tập trung vào mục tiêu hỗ trợ khi mất thu nhập do thôi việc không tự nguyện hoặc khi kết thúc hợp đồng.

Điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật

Để được nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật, người lao động phải đáp ứng một số điều kiện bắt buộc theo quy định của hệ thống bảo hiểm thất nghiệp. Trước hết, người lao động phải tham gia bảo hiểm việc làm ít nhất 12 tháng trong vòng 2 năm trước khi nghỉ việc (đối với trường hợp nghỉ việc chủ động thì có thể yêu cầu cao hơn).

Thứ hai, visa cư trú của người lao động phải còn hiệu lực và được phép làm việc tại Nhật Bản. Những người có visa du học hoặc visa tạm trú không được xem là đối tượng hợp lệ.

Ngoài ra, điều kiện quan trọng không kém là lý do nghỉ việc. Những người bị sa thải, chấm dứt hợp đồng do công ty giải thể hoặc lý do khách quan thường dễ được chấp nhận hơn so với người tự ý nghỉ việc. Người xin trợ cấp cũng cần chứng minh có mong muốn tiếp tục làm việc và chủ động tìm kiếm việc mới trong thời gian hưởng trợ cấp.

Thay vì chỉ quan tâm số lượng cơ hội, nhiều ứng viên chú trọng tính phù hợp. Khi ưu tiên Kiếm việc đúng ngành nghề, quá trình tìm kiếm sẽ bám sát kinh nghiệm và mục tiêu cá nhân. Điều này giúp tăng khả năng được nhà tuyển dụng đánh giá cao và cải thiện cơ hội gắn bó lâu dài với công việc đã chọn.

Quy trình đăng ký và nhận trợ cấp thất nghiệp tại Hello Work

Tại Nhật, việc đăng ký nhận trợ cấp thất nghiệp được thực hiện tại trung tâm giới thiệu việc làm công lập, gọi là Hello Work (ハローワーク). Đây là nơi hướng dẫn chi tiết các bước và kiểm tra điều kiện hưởng trợ cấp.

Người lao động cần chuẩn bị các giấy tờ như: giấy nghỉ việc (離職票), thẻ cư trú, sổ ngân hàng, thẻ bảo hiểm và các mẫu đơn do Hello Work cấp. Sau khi nộp hồ sơ, ứng viên sẽ được phỏng vấn để xác định tình trạng thất nghiệp và kế hoạch tìm việc.

Thời gian chờ nhận trợ cấp sau khi đăng ký thường là 7 ngày không trợ cấp, cộng thêm từ 1 đến 3 tháng tuỳ theo lý do nghỉ việc. Trong thời gian này, người đăng ký phải tham dự các buổi tư vấn việc làm và báo cáo định kỳ hoạt động tìm việc. Việc chi trả sẽ được chuyển trực tiếp vào tài khoản ngân hàng theo chu kỳ 4 tuần/lần nếu đáp ứng đủ yêu cầu.

Mức tiền và thời gian nhận trợ cấp thất nghiệp

Mức trợ cấp thất nghiệp tại Nhật được tính dựa trên thu nhập trung bình trong 6 tháng cuối cùng trước khi nghỉ việc. Tỷ lệ chi trả thường dao động từ 50% đến 80% của mức thu nhập trung bình tùy theo độ tuổi, thu nhập cũ và lý do nghỉ việc. Những người có thu nhập thấp trước khi nghỉ việc có thể nhận tỷ lệ phần trăm cao hơn.

Thời gian được hưởng trợ cấp cũng phụ thuộc vào số tháng đã tham gia bảo hiểm và lý do nghỉ việc. Người bị sa thải hoặc nghỉ việc vì lý do khách quan thường được nhận trợ cấp sớm hơn và kéo dài hơn so với người nghỉ việc tự nguyện. Tổng thời gian hưởng có thể từ 90 ngày đến tối đa 330 ngày, chia theo các nhóm tuổi và thời gian đóng bảo hiểm.

Người nước ngoài có được nhận trợ cấp thất nghiệp không?

Người nước ngoài, bao gồm cả lao động Việt Nam, có thể được nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật nếu đáp ứng đủ các điều kiện tương tự như người Nhật. Yếu tố quan trọng nhất là đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp đủ thời gian và có tư cách lưu trú hợp lệ cho phép làm việc.

Tuy nhiên, visa là yếu tố then chốt. Nếu visa sắp hết hạn, hoặc không còn tư cách lưu trú hợp pháp tại Nhật thì hồ sơ xin trợ cấp sẽ không được chấp nhận, hoặc sẽ bị ngưng giữa chừng nếu người đó rời khỏi Nhật.

Ngoài ra, người nước ngoài cần tham gia đầy đủ các hoạt động do Hello Work yêu cầu như tư vấn tìm việc, báo cáo định kỳ. Việc không thực hiện đúng nghĩa vụ có thể dẫn đến bị cắt trợ cấp hoặc bị coi là không đủ điều kiện, kể cả khi đã đóng bảo hiểm đầy đủ.

Các lỗi thường gặp khiến bị từ chối trợ cấp

Dù đủ điều kiện cơ bản, nhiều người vẫn bị từ chối trợ cấp do mắc phải các lỗi thường gặp trong quá trình nộp hồ sơ hoặc theo dõi sau đăng ký. Một trong những lỗi phổ biến là không nộp đầy đủ giấy tờ, đặc biệt là giấy nghỉ việc (離職票) – tài liệu quan trọng nhất để xác định nguyên nhân nghỉ việc và quyền lợi hưởng trợ cấp.

Ngoài ra, không tham gia đúng hạn các buổi tư vấn tìm việc tại Hello Work hoặc không báo cáo tình trạng tìm việc đúng quy định cũng sẽ khiến người đăng ký bị loại khỏi danh sách nhận trợ cấp. Một số người còn hiểu lầm rằng chỉ cần đăng ký là được nhận tiền, trong khi đây là chế độ hỗ trợ tạm thời với điều kiện nghiêm ngặt.

Một lỗi khác là làm thêm (baito) trong thời gian nhận trợ cấp mà không khai báo. Hành vi này có thể bị coi là gian lận và dẫn đến việc phải hoàn trả trợ cấp đã nhận, thậm chí bị cấm đăng ký lại trong tương lai.

Giải pháp nếu không đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật

Nếu không đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp, người lao động vẫn có một số lựa chọn thay thế. Trước hết, có thể liên hệ với chính quyền địa phương (shiyakusho) để tìm hiểu về các khoản hỗ trợ khẩn cấp, trợ cấp sinh hoạt ngắn hạn hoặc hỗ trợ nhà ở.

Một số tổ chức phi chính phủ và hội người Việt tại Nhật cũng cung cấp các chương trình hỗ trợ lương thực, tư vấn pháp lý hoặc định hướng tìm việc cho người lao động khó khăn. Ngoài ra, nếu visa lao động sắp hết hạn, người lao động có thể cân nhắc chuyển sang visa học nghề, visa kỹ năng đặc định hoặc các hình thức cư trú phù hợp khác để kéo dài thời gian ở lại và ổn định cuộc sống.

Cách kéo dài hoặc tái đăng ký nhận trợ cấp nếu chưa có việc làm

Trong trường hợp người lao động vẫn chưa tìm được việc làm sau khi hết thời gian trợ cấp ban đầu, có thể xin gia hạn hoặc tái đăng ký nhận trợ cấp nếu đáp ứng được yêu cầu. Việc này cần có lý do chính đáng và minh chứng cụ thể về quá trình tìm việc liên tục, như hồ sơ ứng tuyển, lịch phỏng vấn hoặc chứng nhận từ Hello Work.

Người nhận trợ cấp cần đảm bảo tham dự đầy đủ các buổi tư vấn định kỳ, không bỏ lỡ thời gian báo cáo và không vi phạm quy định về làm thêm. Hello Work sẽ đánh giá mức độ nghiêm túc trong việc tìm kiếm việc làm trước khi xem xét tiếp tục hỗ trợ. Việc tuân thủ nghiêm túc quy định sẽ giúp người lao động duy trì quyền lợi một cách hợp pháp và bền vững.

Việc tìm hiểu kỹ có được nhận trợ cấp thất nghiệp tại Nhật không sẽ giúp người lao động chuẩn bị tốt hơn khi đối mặt với rủi ro mất việc. Từ điều kiện, quy trình cho đến quyền lợi và giải pháp thay thế, mọi thông tin đều cần được nắm rõ để tránh sai sót đáng tiếc. Hy vọng bài viết sẽ là hành trang hữu ích cho bạn trong hành trình làm việc và sinh sống tại Nhật Bản.

Nhân Trí